Dlaczego mieszanie różnych rodzajów płynów chłodzących może powodować powstawanie osadu, przegrzanie oraz powtarzające się awarie termostatu

Skład chemiczny płynu chłodzącego silnika odgrywa złożoną rolę w osiągach silnika. Nowoczesne płyny chłodzące są precyzyjnie opracowywane przy użyciu specjalistycznych receptur i pakietów dodatków przeznaczonych do konkretnych zastosowań. Ponieważ składy te stają się coraz bardziej zaawansowane i dostosowane do konkretnych zastosowań, coraz większego znaczenia nabiera utrzymanie spójności składu płynu chłodzącego oraz unikanie mieszania płynów o różnym składzie chemicznym.

W przypadku naruszenia równowagi chemicznej płyn chłodzący może stać się niestabilny, co prowadzi do jego rozkładu, pogorszenia smarowania, tworzenia się osadów, a nawet zatkania. Podczas eksploatacji może to skutkować przegrzaniem, utrudnionym obiegiem, niestabilną regulacją temperatury oraz powtarzającymi się awariami związanymi z termostatem.

Dla wielu mechaników i właścicieli pojazdów objawy te wskazują na awarię termostatu, obudowy lub pompy wodnej. W niektórych przypadkach jednak pierwotna przyczyna leży głębiej – w samym płynie chłodzącym.

Nigdy nie należy mieszać różnych rodzajów płynów chłodzących!

---

Dlaczego zgodność płynów chłodzących ma znaczenie

Nie wszystkie rodzaje płynów chłodzących są przeznaczone do stosowania razem. Tradycyjne płyny chłodzące typu IAT, OAT i HOAT wykorzystują różne pakiety inhibitorów i strategie chemiczne. Przykładowy tekst biuletynu jest w tej kwestii jednoznaczny: wiele płynów chłodzących typu IAT, OAT i HOAT nie można mieszać, a ich zmieszanie może spowodować powstanie galaretowatej substancji, która zablokuje układ i spowoduje rozległe uszkodzenia.

Reakcja ta może nie być od razu widoczna. Układ chłodzenia może początkowo wyglądać normalnie, a następnie stopniowo dochodzić do zanieczyszczenia, zmniejszenia przepływu i niestabilnych wahań temperatury. Zanim pojawią się problemy z przegrzaniem lub powtarzające się usterki termostatu, ta niestabilność może już wpływać na płyn chłodzący i cały układ chłodzenia.

Właśnie dlatego sam kolor płynu chłodzącego nie powinien być nigdy traktowany jako dowód zgodności.

Co było przedmiotem oceny w ramach testów

Aby ocenić to zachowanie, konwencjonalny płyn chłodzący do układów IAT połączono z płynami Violet OAT, Blue HOAT i Orange OAT, a następnie poddano je wielokrotnym cyklom termicznym w temperaturze około 105 °C.

Pierwsze wrażenie nie było miarodajnym wskaźnikiem. Różnice ujawniły się w miarę dalszej ekspozycji na ciepło.

Wyniki były jednoznaczne. Mieszaniny IAT + Violet OAT oraz IAT + Blue HOAT utworzyły żelową pozostałość, która przemieszczała się w górę i ostatecznie osiągnęła górny poziom cieczy w słoikach z próbkami, podczas gdy w przypadku mieszaniny IAT + Orange OAT odnotowano jedynie minimalny wzrost pozostałości – z 2 mm do 3 mm.

Obejrzyj wideo:

---

Co wykazały badania

W mieszaninie IAT + Violet OAT pojawiła się widoczna, żelowa pozostałość. W mieszaninie IAT + Blue HOAT zaobserwowano większe nagromadzenie substancji. Mieszanina IAT + Orange OAT pozostała stosunkowo stabilna. Zmiany te wykraczały poza zwykłe przebarwienie. W samym płynie tworzył się materiał, który mógł wyraźnie zakłócać krążenie.

Szczegółowe pomiary pokazują różnicę:

• IAT + Violet OAT: poziom pozostałości wzrósł z 40 mm do 60 mm, a następnie osiągnął górną linię cieczy.
• IAT + Blue HOAT: pozostałość zwiększyła się z 42 mm do 70 mm, a następnie osiągnęła górny poziom cieczy, przybierając gęstszą konsystencję przypominającą galaretkę.
• IAT + Orange OAT: pozostałość zmieniła się jedynie z 2 mm na 3 mm i pozostała minimalna.

Ograniczenie przepływu to moment, w którym problem staje się realny

Następnie oceniono zachowanie przepływu przez materiał filtracyjny. Właśnie w tym momencie widoczna zmiana właściwości płynu przełożyła się na bezpośrednie zagrożenie dla układu chłodzenia.

Mieszanka Blue HOAT uszczelniła nośnik i po 20 minutach nie przepuszczała płynu. Mieszanka Violet OAT przepuszczała płyn z zauważalnym oporem i w pełni go przepuściła dopiero po 10 minutach. Mieszanka Orange OAT przepuszczała płyn z minimalnym oporem.

Ma to znaczenie, ponieważ gdy osad lub żelowata pozostałość zaczynają ograniczać ruch, problem nie jest już wyłącznie chemiczny. Staje się on problemem mechanicznym i termicznym. Przepływ płynu chłodzącego ulega zmniejszeniu. Pogarsza się wymiana ciepła. Reakcja systemu staje się mniej stabilna.

Testy przepływu potwierdziły, że mieszanka IAT + Blue HOAT uszczelniła nośnik po 20 minutach, podczas gdy mieszanka IAT + Violet OAT przepływała z zauważalnym ograniczeniem, a mieszanka IAT + Orange OAT wykazała minimalne ograniczenie.

---

Dlaczego ma to wpływ na działanie termostatu i obudowy

Działanie termostatu zależy od stałego przepływu płynu chłodzącego i ekspozycji na działanie temperatury. Gdy w płynie chłodzącym tworzy się osad, może to zmniejszyć przekrój kanału przepływowego, zakłócić cyrkulację i wpłynąć negatywnie na prawidłowe działanie termostatu.

W trakcie eksploatacji może to prowadzić do:

• przegrzanie
• ograniczony obieg
• niestabilna regulacja temperatury
• słaba wydajność ogrzewania
• powtarzające się skargi dotyczące układu chłodzenia po wymianie części

Ma to szczególne znaczenie w układach o bardziej skomplikowanej geometrii wewnętrznej, gdzie węższe kanały są mniej odporne na gromadzenie się osadów. W takich układach nawet umiarkowane zanieczyszczenie może mieć znaczący wpływ na wydajność.

To, co na pierwszy rzut oka wygląda na awarię termostatu, może w rzeczywistości wynikać z zaburzeń składu chemicznego płynu chłodzącego.

Pobierz nasz biuletyn techniczny / dokument analityczny w formacie PDF do wydruku, poświęcony zagadnieniu mieszania i kompatybilności płynów chłodzących silnika: